/ Strona główna
/ Blog
/ Mikrobiom, a emocje - rola psychobiotyków w zarządzaniu stresem u dzieci

Mikrobiom, a emocje - rola psychobiotyków w zarządzaniu stresem u dzieci

Indeks:

Mikrobiom a emocje – niewidzialna sieć zależności
Emocje pochodzą z jelit?
Stres – złodziej dobrego nastroju i wróg mikrobioty jelitowej
Objawy związane z zaburzeniem komunikacji jelitowo-mózgowej
Przyczyny zaburzeń trawiennych u dzieci
Psychobiotyki – probiotykoterapia ukierunkowana na oś jelitowo-mózgową
Jak wspierać oś mikrobiom-jelito-mózg dziecka?

13 minut czytania

Mikrobiom a emocje – niewidzialna sieć zależności

Od pierwszych chwil życia dziecięce jelita są domem dla fascynującego świata bilionów mikroorganizmów. Bakterie jelitowe wpływają nie tylko na wsparcie trawienia, produkcję witamin z gr. B, kształtowanie odporności czy funkcje metaboliczne, ale także mają potwierdzony naukowo wpływ na rozwój emocjonalny, poziom stresu i zdolność radzenia sobie z wyzwaniami. Choć emocje dzieci są widoczne od razu, to zdrowa i różnorodna mikrobiota jelitowa jest ich niewidzialnym sojusznikiem. Mózg i jelita są ze sobą ściśle powiązane – kiedy czujemy się niespokojni lub podekscytowani, mówimy, że odczuwamy „motyle w brzuchu”, a gdy czegoś się boimy lub stres staje się intensywny, odczuwamy dyskomfort - jakby stalowy pierścień zaciskał nam się na żołądku. U młodszych dzieci, które nie zawsze potrafią jeszcze precyzyjnie nazwać swoje uczucia, stres powodujący zaburzenie osi jelitowo-mózgowej może przejawiać się w sposób fizyczny – np. bólami brzucha, nudnościami czy problemami z jedzeniem. W ostatnich latach nauka coraz lepiej rozumie związek między mikrobiomem jelitowym a zdrowiem psychicznym, a oś jelitowo-mózgowa uznawana jest za ważny mechanizm regulacji emocji i reakcji na stres.

Emocje pochodzą z jelit?

Gdy ta dwukierunkowa „autostrada komunikacji” zostaje zakłócona, może to prowadzić zarówno do problemów trawiennych (wzdęć, zaparcia, biegunki), jak i trudności emocjonalnych. Badania profesora Michaela D. Gershona z Uniwersytetu Columbia wykazały, że choroby jelit mogą być pierwotną przyczyną przewlekłego stresu i zaburzeń psychicznych, a nie jedynie ich skutkiem. Jednym z przykładów jest dziecięcy zespół jelita drażliwego (IBS), który często wiąże się z nadwrażliwością układu pokarmowego na stres i silnymi dolegliwościami bólami. Najnowsze badania wskazują, że dzieci z IBS mają zmienioną mikrobiotę jelitową oraz podwyższony poziom biomarkerów stanu zapalnego, co może wpływać na ich emocjonalną regulację i zwiększać podatność na lęk czy depresję.

Badania wykazują, że trzewny układ nerwowy może wywoływać istotne zmiany emocjonalne, których doświadczają osoby z IBS i innymi funkcjonalnymi zaburzeniami jelitowymi. Przez lata uważano, że to lęk i depresja przyczyniają się do problemów jelitowych, ale nowe dowody sugerują odwrotną zależność – podrażnienie układu trawiennego może wysyłać sygnały do ośrodkowego układu nerwowego, prowadząc do zmian nastroju. Może to tłumaczyć, dlaczego dzieci z IBS częściej cierpią na zaburzenia lękowe i depresję. Warto zauważyć, że IBS u dzieci objawia się nie tylko bólami brzucha, ale także wzdęciami, zaparciami, biegunką czy uczuciem pełności w żołądku.

Dbając o mikrobiom jelitowy za pomocą diety, regulacji snu, aktywności fizycznej i celowanej probiotykoterapii możemy wspierać emocjonalną stabilność dziecka oraz jego ogólne samopoczucie psychiczne i reakcje na stres.

Emocje pochodzą z jelit?

Stres – złodziej dobrego nastroju i wróg mikrobioty jelitowej

Pierwszy dzień w przedszkolu, egzamin w szkole, zmiana otoczenia – dziecięcy świat pełen jest sytuacji wymagających szybkiej adaptacji. Krótkotrwały stres jest naturalnym mechanizmem przystosowawczym, ale jego przewlekła postać może zakłócić nie tylko równowagę emocjonalną, ale również mikrobiologiczną jelit i wpłynąć na komunikację jelitowo-mózgową. Dysbioza jelitowa – czyli zaburzenie składu i różnorodności mikroorganizmów – jest wiązana przez naukowców ze zwiększoną podatnością na lęk, nadpobudliwością, a nawet trudnościami z koncentracją.

Stres może także prowadzić do nasilenia stanu zapalnego w organizmie, co wpływa na integralność bariery jelitowej i może prowadzić do tzw. zespołu przesiąkliwego jelita. Wówczas toksyny i niestrawione cząstki pokarmowe mogą przedostawać się do krwiobiegu, wywołując reakcje zapalne, które mogą wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego i nerwowego. Badania pokazują, że przewlekły stres zmienia skład mikroflory jelitowej, redukując liczbę korzystnych bakterii i zwiększając populację mikroorganizmów związanych z inicjowaniem stanu zapalnego.

Oś jelitowo-mózgowa jest szczególnie wrażliwa na działanie kortyzolu – hormonu stresu. Przewlekłe podwyższenie jego poziomu może prowadzić do dysfunkcji jelit, ostatecznie zwiększając ryzyko zaburzeń nastroju, problemów z pamięcią oraz trudności w regulacji emocji.

Bakterie jelitowe wspierają zdrowie psychiczne, wytwarzając hormony i neuroprzekaźniki m.in. szczęśliwą serotoninę, zapalną i nadpobudliwą histaminę, czujną noradrenalinę czy uspokajający kwas gammaaminomasłowy (GABA)– będącymi sposobami komunikacji sygnałowej z mózgiem. Mózg używa je do nauki, wsparcia pamięci i utrzymania nastroju. To w jelitach jest produkowane ponad 90% hormonu szczęścia- serotoniny, która jest w nich wykorzystywana i wpływa na ich „dobry nastrój”.

Podsumowując, zdrowie jelit naszych dzieci wpływa na ich mózg, a zdrowie mózgu wpływa na ich jelita. Jeśli jelito jest zestresowane, mózg również będzie zestresowany.

Objawy związane z zaburzeniem komunikacji jelitowo-mózgowej:

Problemy z pamięcią krótko- i długoterminową
Trudności z zasypianiem
Niska tolerancja na stres
Lęk i zmartwienie
Zmęczenie i wypalenie
Trudności z koncentracją
Obniżony nastrój
Bóle głowy
Bóle brzucha
Zaparcia

Przyczyny zaburzeń trawiennych u dzieci:

Liczne antybiotykoterapie i stosowanie leków steroidowych
Powtarzające się infekcje zapalenia żołądka i jelit
Alergie pokarmowe, nietolerancje i nadwrażliwości
Infekcje pasożytnicze
Niedobory składników odżywczych i wysokie spożycie przetworzonej żywności
Niskie spożycie błonnika (warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe i błonnik prebiotyczny)
Długotrwały stres

Psychobiotyki – probiotykoterapia ukierunkowana na oś jelitowo-mózgową

Psychobiotyki to specjalna grupa probiotyków, które wykazują korzystny wpływ na zdrowie psychiczne. Niektóre szczepy bakterii probiotycznych są zdolne do wytwarzania neuroprzekaźników, takich jak serotonina czy GABA, które regulują nastrój i reakcje na stres. Ponad to korzystnie wpływają na funkcje i szczelność bariery jelitowej, zapobiegając tym samym translokacji bakterii, toksyn i niestrawionych części pokarmu do krwioobiegu, redukując również stan zapalny.

Badanie ankietowe przeprowadzone na ponad 9800 uczestnikach wykazało, że spożywanie psychobiotyku z dodatkiem witaminy B2 przez dwa tygodnie korelowało ze zwiększeniem poziomu energii, ograniczeniem zmęczenia i wyczerpania psychicznego oraz poprawą jakości snu. Produkt ten zawiera szczepy bakteryjne o udowodnionym działaniu psychobiotycznym na oś jelito-mózg, co może wspierać regulację emocji i odporność na stres.

Celowana suplementacja psychobiotykami może wspierać dzieci w lepszym radzeniu sobie z emocjami, redukowaniu stresu oraz poprawie jakości snu. Badania wykazały, że interwencje probiotyczne mogą zmniejszać objawy lęku, wspierać koncentrację oraz poprawiać ogólną odporność na stres. Wspomagają także szczelność bariery jelitowej, redukując przewlekły stan zapalny, który może przyczyniać się do zaburzeń nastroju.

Psychobiotyki są wsparciem dla dzieci przedszkolnych i szkolnych, doświadczających przewlekłego stresu, problemów z koncentracją, nadmiernej nerwowości czy z trudnościami w zasypianiu czy regulacji emocji.

Jak wspierać oś mikrobiom-jelito-mózg dziecka?

Zdrowy mikrobiom to efekt codziennych nawyków:

Dieta bogata w prebiotyki i błonnik – owoce, warzywa, fermentowane produkty i błonnik prebiotyczny odżywiają korzystne bakterie.
Aktywność fizyczna – ruch nie tylko wspomaga zdrowie psychiczne, ale także wpływa korzystnie na mikroflorę jelitową.
Dobry sen i odpoczynek – jakościowa regeneracja to najważniejszy czas dla równowagi jelit, układu nerwowego i odpornościowego.
Unikanie przetworzonej żywności i nadmiaru cukru – zamiast czekolady warto podarować dziecku puzzle lub grę logiczną, w którą razem zagracie.
Czas na budowanie relacji w codziennej gonitwie obowiązków warto znaleźć choć 20 minut na wspólną rozmowę lub aktywną zabawę. Wspólnie spędzony czas buduje w dziecku poczucie bezpieczeństwa i wsparcia ze strony rodzica.

Bibliografia:

Laguipo, Angela. (2020, January 21). Gut microbiome linked to behavioral problems in children. News-Medical. Retrieved on April 25.
Bojović K, Ignjatović ÐI, Soković Bajić S, Vojnović Milutinović D, Tomić M, Golić N, Tolinački M. Gut Microbiota Dysbiosis Associated With Altered Production of Short Chain Fatty Acids in Children With Neurodevelopmental Disorders. Front Cell Infect Microbiol. 2020 May 19;10:223. doi: 10.3389/fcimb.2020.00223. PMID: 32509596; PMCID: PMC7248180.
Foster JA, Rinaman L, Cryan JF. Stress & the gut-brain axis: Regulation by the microbiome. Neurobiol Stress. 2017 Mar 19;7:124-136. doi: 10.1016/j.ynstr.2017.03.001. PMID: 29276734; PMCID: PMC5736941.

Anna Lewandowska-Targiel

Główna specjalistka działu naukowego OMNi-BiOTiC® Polska

Bariera jelitowa Dzieci Mikrobiom jelitowy Zdrowie Trawienie

Komentarze do wpisu (0)

Przeczytaj również

Oś jelitowo–mózgowa a neuroatypowość – zależności i korelacje zgodnie z najnowszą wiedzą naukową

W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost liczby osób z neuroatypowością. Zjawisko to może być związane z wieloma czynnikami: genetycznymi, środowiskowymi, a także z zaburzeniami równowagi mikrobioty jelitowej. Jednocześnie należy zauważyć, że obecnie dysponujemy znacznie doskonalszymi narzędziami diagnostycznymi, co pozwala na dokładniejsze rozpoznawanie i różnicowanie zaburzeń neurorozwojowych.

Przeczytaj

Dlaczego warto wziąć probiotyki na wakacje w Egipcie czy Tajlandii?

Podróże zazwyczaj przywodzą na myśl upragniony relaks i niezapomniane przeżycia, na które czekamy z niecierpliwością przez większość roku. To oczywiste, że każdy z nas chce zapisać w swojej pamięci tylko te pozytywne wspomnienia. Warto jednak pamiętać, że zmiana otoczenia, trybu dnia oraz nowe menu będą wpływać na naszą mikrobiotę jelitową. Należy zdawać sobie sprawę, że im bardziej egzotyczny kraj, tym bardziej obce i mniej przyjazne środowisko mikrobiologiczne dla naszych jelit.

Przeczytaj

Sekret szczupłej sylwetki kryje się w jelitach. Jak naturalnie pobudzić GLP-1?

Otyłość jest jedną z najszybciej postępujących chorób na świecie - już 2 mld osób zmaga się z nadwagą, a 1 mld choruje na otyłość. Jest to często bagatelizowana choroba – zarówno przez pacjentów, jak i specjalistów, a warto zaznaczyć, że przyczynia się ona do rozwoju ponad 200 powikłań w postaci innych jednostek chorobowych i zwiększa ryzyko rozwoju aż 13 rodzajów nowotworów. W dużej mierze można byłoby zmniejszyć ilość powikłań poprzez odpowiednią profilaktykę. Najczęstszym powikłaniem otyłości są choroby sercowo-naczyniowe. W Polsce odpowiadają one za ok. 40% zgonów rocznie. Co ciekawe, czynniki przyczyniające się do śmierci spowodowanej chorobami sercowo-naczyniowymi są modyfikowalne. A to oznacza, że gdyby styl życia naszej populacji znacznie się poprawił - czyli dbalibyśmy o regularną aktywność fizyczną, różnorodną zdrową dietę i trzymalibyśmy wagę w ryzach - to większość z nas mogłaby doczekać późnej starości w zdrowiu. Dlaczego nasz styl życia jest tak istotny w prewencji otyłości? Z wielu przyczyn, które jak puzzle układają się w spójną układankę. Odkryjmy pierwszą warstwę...

Przeczytaj

Wszystkie artykuły